Saturday, October 27, 2007

കത്തെഴുത്തുകാലത്തെ സൗഹൃദം


'വീട്‌ ഒരു തടവറയായിട്ടാണ്‌ എനിക്ക്‌ അനുഭവപ്പെടുന്നത്‌. മതില്‍ക്കെട്ടുകളും പാറാവുകാരും ഇല്ലാത്ത തടവറ. ഓരോ സെല്ലുകളിലായി അമ്മയും ഞാനും. അച്ഛന്റെ സെല്‍ ഒഴിഞ്ഞുകിടക്കുന്നു. മോചിതനാവാന്‍ അച്ഛന്‌ ഒരുതുണ്ട്‌ കയറേ ആവശ്യമായിരുന്നുള്ളൂ'


അവന്റെ അച്ഛന്‍ ആത്മഹത്യ ചെയ്ത്‌ കുറച്ച്‌ നാളുകള്‍ കഴിഞ്ഞ്‌, ഇടത്തേയ്ക്ക്‌ ചരിഞ്ഞ അവന്റെ ചെറിയ കൈപ്പടയില്‍ രമേഷ്‌ എനിക്കെഴുതി;

'ഞാനെങ്ങിനെയാണിതില്‍ അകപ്പെട്ടത്‌? എന്തായിരുന്നു ഞാന്‍ ചെയ്ത കുറ്റം? അതോ അച്ഛന്‍ ചെയ്തത്‌ പോലെ, അമ്മ ചെയ്തത്‌ പോലെ ഞാന്‍ സ്വയം ജയിലിന്‌ അകത്തായതാണോ?'


'ആരും തടഞ്ഞ്‌ നിര്‍ത്തില്ലെന്നറിയാമായിട്ടും ഞാനെന്താണിവിടെനിന്നും ഓടി രക്ഷപ്പെടാത്തത്‌? പുറം ലോകവുമായി ഇനിയൊരിക്കലും പൊരുത്തപ്പെടാനാവാതെ ഞാനീ ഇരുട്ടിനും നിശ്ശബ്ദതയ്ക്കും ഒറ്റപ്പെടലിനും അടിമയാവുകയാണ്‌'


'വെള്ളിയാഴ്ചകളിലെ ഉച്ചനേരത്തെ രണ്ടര മണിക്കൂര്‍ നീളുന്ന ഇന്റര്‍വെല്ലില്‍ ഹൈ.സ്കൂളിനടുത്തെ കുന്നിന്‌ മുകളിലേയ്ക്ക്‌ നീയെന്നെ നിര്‍ബ്ബന്ധിച്ച്‌ കൂട്ടിക്കൊണ്ടുപോകാറുള്ളത്‌ ഞാനോര്‍ക്കുന്നു. മറ്റ്‌ സഹപാഠികളും നീയും മലമുകളിലെ പാറക്കെട്ടുകളില്‍ ഇരുന്നും കിടന്നും നിര്‍ത്താതെ സംസാരിച്ച്‌കൊണ്ടിരുന്നപ്പോഴും എന്റെ വീട്ടിലെ എന്റെ മുറിയിലെ ഒറ്റപ്പെടലിന്റെ തീവ്രത തന്നെയായിരുന്നു, ഞാനനുഭവിച്ചത്‌. മടപ്പള്ളി കോളെജിലെ കുന്നിന്‍ മുകളിലെ ചുവന്ന പൂക്കള്‍ കത്തിനില്‍ക്കുന്ന മരത്തണലിലും, അറക്കല്‍ കടപ്പുറത്തെ കടല്‍ ഭിത്തിയില്‍ കടലും നോക്കി നിനക്കൊപ്പമിരിക്കുമ്പോഴും എന്റെ അവസ്ഥ മറ്റൊന്നായിരുന്നില്ല'


'ഒരു സുഹൃത്തായി ഞാന്‍ നിന്നെ കാണുന്നതില്‍ എത്രയോ മടങ്ങ്‌ ഏറെ നീ എന്നെ സുഹൃത്തായി കണ്ടു. എല്ലാവരില്‍ നിന്നും ഒഴിഞ്ഞുമാറി എന്നിലേക്ക്‌ സ്വയം ഒതുങ്ങാന്‍ ശ്രമിച്ചുകൊണ്ടേയിരുന്ന എനിക്കുവേണ്ടി ചിലവഴിക്കാന്‍ നീ സമയം കണ്ടെത്തി. സൗഹൃദം എന്താണെന്ന് തിരിച്ചറിയാന്‍ എനിക്കാവുന്നില്ല. സൗഹൃദം മാത്രമല്ല ഒന്നും എനിക്ക്‌ തിരിച്ചറിയാനാവില്ല. തിരിച്ചറിവുകള്‍ ഇല്ലായിരുന്നു എന്നത്‌ തന്നെയായിരുന്നു എന്റെ കുടുംബത്തിന്റെ തന്നെയും ശാപം. മകളുടെ പ്രണയം തിരിച്ചറിയാനാവാതെ പോയ മുത്തച്ഛന്‍, ജീവിച്ചിരുന്നിടത്തോളം കാലം അമ്മയുടെ സ്നേഹവും പരിഗണനയും കിട്ടാതെ അപമാനത്തിന്റെ ചൂളയില്‍ മദ്യപാനിയായി, ഉന്മത്തനായി ഒന്നും തിരിച്ചറിയാനാവാതെ ജീവിതമവസാനിപ്പിച്ച അച്ഛന്‍, സ്വന്തം വാശിയില്‍, സ്വയം ശിക്ഷിച്ച്‌, ഒന്നിനെയും തിരിച്ചറിയാന്‍ ശ്രമിക്കാതെ ജീവിച്ചുകൊണ്ടേയിരിക്കുന്ന അമ്മ....'


'അച്ഛനെ സ്നേഹിക്കാന്‍ ശ്രമിക്കുമ്പോള്‍ ആ കണ്ണുകളിലെ ലഹരിക്കും പിന്നിലെ നിസ്സഹായതയുടെ മരവിപ്പും, അമ്മയെ സ്നേഹിക്കാന്‍ ശ്രമിക്കുമ്പോള്‍ ആ കണ്ണുകളിലെ ആരോടെന്നില്ലാത്ത വെറുപ്പിന്റെ കനലും എന്നെ തടഞ്ഞുനിര്‍ത്തി. അച്ഛന്റെ ശവമെടുക്കുമ്പോള്‍ പോലും അമ്മയൊന്ന് കരഞ്ഞില്ല. മുത്തച്ഛന്‍ മരിച്ചപ്പോഴും അങ്ങിനെ തന്നെ. എന്റെ മരണത്തിന്‌ മുന്നിലും അമ്മ അങ്ങിനെ തന്നെയായിരിക്കും...'


ഞാനപ്പോള്‍ ഡിഗ്രിക്ക്‌ എസ്സ്‌.എന്‍ കോളെജില്‍ പഠിക്കുകയായിരുന്നു. അവന്‍ വടകരയിലെ ഒരു പാരലല്‍ കോളെജിലും.

വിശാലമായ മുറ്റം കടന്ന്, ആള്‍വാസമില്ല എന്ന് തോന്നിപ്പിക്കുന്ന അവന്റെ വീട്ടിലെ വരാന്തയില്‍ കയറിയപ്പോള്‍ എവിടെ നിന്നോ എന്ന പോലെ അവന്‍ വാതില്‍ക്കല്‍ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.

"പാഴ്‌ ജന്മങ്ങള്‍ പലതരത്തിലാണ്‌"; പറമ്പിന്‌ മൂലയിലെ കുളക്കടവില്‍ ഇരുന്ന് അവന്‍ പറഞ്ഞു. ആളുപയോഗമില്ലാത്തതിനാല്‍ കുളത്തില്‍ പച്ച നിറത്തിലുള്ള നിശ്ചലമായ ജലം. പൊളിഞ്ഞ്‌ വീണ കല്‍പ്പടവുകള്‍, കുളിപ്പുര.

"വികലാംഗര്‍, മനോരോഗികള്‍, മാറാരോഗികള്‍.... എനിക്ക്‌ സ്വയമൊന്ന് കേറ്റഗറൈസ്‌ ചെയ്യാന്‍ പോലുമാവുന്നില്ല"

"ഡിഗ്രി കഴിയാന്‍ ഒരു കൊല്ലം കൂടിയല്ലേയുള്ളൂ, ഒരു ജോലിയൊക്കെ ആയിക്കഴിഞ്ഞാല്‍ നിന്റെ ഈ മൂഡൊക്കെ മാറും, ഇപ്പോ മറ്റൊന്നും ആലോചിക്കേണ്ട, നന്നായി പഠിക്കുക"; ഞാനവനെ ആശ്വസിപ്പിക്കാനെന്നവണ്ണം പറഞ്ഞത്‌ അവന്‍ ശ്രദ്ധിച്ചില്ലെന്ന് തോനുന്നു.

'എനിക്കൊന്നിനും തോനുന്നില്ല. ഒരുപാട്‌ നാളായി ഞാന്‍ കോളെജില്‍ പോയിട്ട്‌'; കുറച്ച്‌ മാസങ്ങള്‍ കഴിഞ്ഞ്‌ അവന്‍ എനിക്ക്‌ ഹോസ്റ്റലിലേയ്ക്ക്‌ എഴുതി;

'ദിനചര്യകളുടെ താളം എനിക്ക്‌ നഷ്ടമാവുന്നു. രാത്രികളില്‍ മച്ചിന്‍ പുറത്ത്‌ നിന്നും കറുത്ത വസ്ത്രങ്ങളണിഞ്ഞ അജ്ഞാത രൂപങ്ങള്‍ ഇറങ്ങി വന്ന് എനിക്കറിയാത്ത ഭാഷയില്‍ എന്നോട്‌ എന്തൊക്കെയോ സംസാരിക്കുന്നു. വിശപ്പും ദാഹവും ചിലപ്പോള്‍ എനിക്ക്‌ തിരിച്ചറിയാനാവുന്നില്ല. പകലുകള്‍ പെട്ടന്ന് അവസാനിക്കുകയും രാത്രികള്‍ ഒരിക്കലും അവസാനിക്കുന്നില്ലാത്തതായും എനിക്കനുഭവപ്പെടുന്നു'


'എനിക്ക്‌ ചുറ്റും ആരൊക്കെയോ തേങ്ങിക്കരയുന്നത്‌ പോലെ. ശ്രദ്ധിച്ചു കേള്‍ക്കുമ്പോള്‍ ചിലപ്പോഴത്‌ അച്ഛന്റെതാണെന്ന് തോന്നും. ചിലപ്പോള്‍ മുത്തച്ഛന്റെതായും ചിലപ്പോള്‍ അമ്മയുടെതായും ചിലപ്പോള്‍ എന്റെത്‌ തന്നെയായും എനിക്കത്‌ തോനുന്നു'

(പിന്നീടൊരിക്കല്‍ കൂടി അവനെ എനിക്ക്‌ കാണാനായില്ല. ദേഹത്ത്‌ ഭാരമുള്ള ഒരു കല്ല് കെട്ടി വീട്ടുപറമ്പിലെ കുളത്തിലേയ്ക്ക്‌ ഒരുനാള്‍ ഒരു രാത്രിയില്‍ അവന്‍ ഇറങ്ങിപ്പോയി)

Wednesday, October 10, 2007

ഈദ് മുബാറക്ക്


‘എന്‍റെ രക്ഷിതാവേ, എനിക്കും എന്‍റെ മാതാപിതാക്കള്‍ക്കും നീ ചെയ്ത്‌ തന്നിട്ടുള്ള നിന്‍റെ അനുഗ്രഹത്തിന്‌ നന്ദികാണിക്കുവാനും നീ തൃപ്തിപ്പെടുന്ന സല്‍കര്‍മ്മം ചെയ്യുവാനും എനിക്ക്‌ നീ പ്രചോദനം നല്‍കേണമേ. നിന്‍റെ കാരുണ്യത്താല്‍ നിന്‍റെ സദ്‌വൃത്തരായ ദാസന്‍മാരുടെ കൂട്ടത്തില്‍ എന്നെ നീ ഉള്‍പെടുത്തുകയും ചെയ്യേണമേ‘


പെരുന്നാളാശംസകള്‍

Monday, October 01, 2007

ഒരു കേരള സര്‍ക്കാര്‍ ഉദ്ധ്യോഗസ്ഥന്‌ നിങ്ങളോട്‌ ചെയ്യാനാവുന്നത്‌...

സിവില്‍ സ്റ്റേഷന്റെ മൂന്നാമത്തെ നിലയിലുള്ള ലേബര്‍ ഓഫീസിന്റെ വരാന്തയില്‍ ലേബര്‍ ഓഫീസറെ കാണാനുള്ള ഊഴവും കാത്ത്‌ ഞാന്‍ നില്‍ക്കാന്‍ തുടങ്ങിയിട്ട്‌ രണ്ട്‌ മണിക്കൂര്‍ കഴിഞ്ഞു.

എല്ലാ ചൊവ്വയാഴ്ചയും വെള്ളിയാഴ്ചയും മാത്രമേ ലേബര്‍ ഓഫീസറെ കാണാന്‍ അനുവാദമുള്ളൂ എന്ന് ഒരു കടലാസ്സില്‍ എഴുതി അകത്തേയ്ക്ക്‌ പ്രവേശിക്കാനുള്ള വാതിലിന്റെ ചുമരില്‍ ഒട്ടിച്ച്‌ വച്ചിട്ടുണ്ട്‌. ഇതിന്‌ മുന്‍പ്‌ കഴിഞ്ഞ ചൊവ്വയാഴ്ചയും വെള്ളിയാഴ്ചയും ഞാന്‍ ഇവിടെ വന്നിരുന്നെങ്കിലും അയാള്‍ അവധിയിലായതു കാരണം കാണനായില്ല. ഇന്ന് രാവിലെ പത്ത്‌ മണിക്ക്‌ വന്ന് കാത്തുനില്‍ക്കാന്‍ തുടങ്ങിയെങ്കിലും അയാള്‍ ഓഫീസിലെത്തിയത്‌ പതിനൊന്നര മണി കഴിഞ്ഞപ്പോഴാണ്‌.

എനിക്ക്‌ മുന്നിലൂടെ ഒരു ചെറിയ സ്യൂട്ട്‌കേസും തൂക്കി ധൃതിയില്‍ അകത്തേയ്ക്ക്‌ നടന്നുപോയ അയാളെ കണ്ടപ്പോള്‍ മനസ്സിനെന്തോ ഒരു ആശ്വാസം തോന്നി. ചെറുപ്പക്കാരനാണ്‌. കണ്ടിട്ട്‌ എന്നെക്കാള്‍ പ്രായം കുറവായിരിക്കാനാനും മതി. കാര്യങ്ങളൊക്കെ പറഞ്ഞാല്‍ മനസ്സിലാവും.

ബാംഗ്ലൂരില്‍ ഭേദപ്പെട്ടരീതിയില്‍ ശമ്പളം കിട്ടിക്കൊണ്ടിരുന്ന ജോലി വിട്ട്‌ നാട്ടില്‍ ചെറിയൊരു സോഫ്റ്റ്‌വേര്‍ കമ്പനി തുടങ്ങാന്‍ തോന്നിയത്‌ എന്തിനായിരുന്നുവെന്ന് ഈയിടെയായി ഞാന്‍ ചിന്തിച്ച്‌ തുടങ്ങിയിരിക്കുന്നു.

കണ്ണൂരില്‍ ഒരു കോ-ഓപ്പറേറ്റിവ്‌ ബാങ്കിന്‌ വേണ്ടി സോഫ്റ്റ്‌വേര്‍ ചെയ്യാന്‍ കിട്ടുമായിരുന്ന ഓഡര്‍, അവസാന നിമിഷം അവരുടെ പാര്‍ട്ടിയുടെ തീരുമാനപ്രകാരം മറ്റൊരാള്‍ കൊണ്ടുപോയി. ഹീറോ ഹോണ്ടയുടെ കോഴിക്കോട്ട്‌ സര്‍വ്വീസ്‌ സെന്ററിന്‌ വേണ്ടി സോഫ്റ്റ്‌വേര്‍ ഡവലപ്പ്‌ ചെയ്യാന്‍ ഞാന്‍ കൊടുത്ത ക്വട്ടേഷനേക്കാള്‍ പകുതിയില്‍ കുറഞ്ഞ വിലയ്ക്ക്‌, ആ ഓഡര്‍ ആയിടെ എം.സി.എ കഴിഞ്ഞ്‌ വന്ന രണ്ട്‌ മൂന്ന് ചെറുപ്പക്കാര്‍ കൊണ്ടുപോയി. ബാംഗ്ലൂരില്‍ ടി.വി.എസ്സ്‌ സുസുക്കിയുടെ സര്‍വ്വീസ്‌ സെന്ററുകള്‍ക്ക്‌ വേണ്ടി സോഫ്റ്റ്‌വേര്‍ ഡവലപ്പ്‌ ചെയ്ത കമ്പനിയുടെ ടീം ലീഡറായിരുന്നു ഞാന്‍ എന്നും, എനിക്കുള്ള ആ എക്സ്‌പീരിയന്‍സ്‌ ഉപയോഗപ്പെടുത്താമെന്നുമൊക്കെയുള്ള എന്റെ വാദമൊന്നും ഏറ്റില്ല.(വര്‍ഷം രണ്ട്‌ കഴിഞ്ഞിട്ടും അവരുടെ സോഫ്റ്റ്‌വേര്‍ ഇനിയും പൂര്‍ത്തിയായിട്ടില്ല. കാശും വാങ്ങിപ്പോയ പിള്ളാരൊക്കെ നല്ല ജോലികിട്ടി ബാംഗ്ലൂരിലും ഗള്‍ഫിലുമൊക്കെ എത്തിയിരിക്കുന്നു.) കുറച്ച്‌ ഗള്‍ഫുകാര്‍ ചേര്‍ന്ന് തുടങ്ങിയ ഒരു വന്‍ റഡിമെയ്ഡ്‌ മൊത്തക്കച്ചവട സ്ഥാപനത്തിന്‌ വേണ്ടി ചെയ്ത സോഫ്റ്റ്‌വേര്‍ അവര്‍ ഉപയോഗിക്കാന്‍ തുടങ്ങിയിട്ട്‌ അഞ്ചാറ്‌ മാസമായെങ്കിലും തരേണ്ട പണം മുഴുവനായും ഇനിയും തന്നിട്ടില്ല. തൃശ്ശൂരില്‍ തുടങ്ങാനിരിക്കുന്ന അവരുടെ പുതിയ ഹോസ്പിറ്റലിന്റെ സോഫ്റ്റ്‌വേറും ചെയ്യാന്‍ തരാം എന്നും പറഞ്ഞ്‌ മോഹിപ്പിച്ച്‌ നിര്‍ത്തിയിരിക്കുകയാണെങ്കിലും ആശുപത്രിയുടെ ശിലാസ്ഥാപനം പോലും ഇതുവരെ കഴിഞ്ഞിട്ടില്ല.

കാല്‍ടൈഗര്‍ ഇന്റര്‍നെറ്റ്‌ ഐ.എസ്‌.പിയുടെ കേരളം മൊത്തമുള്ള വിതരണാവകാശത്തിനും അവരുടെ മറ്റ്‌ ഇന്റര്‍നെറ്റ്‌ ബിസിനസ്സുകള്‍ക്കും വേണ്ടി കെട്ടിവച്ച രണ്ട്‌ ലക്ഷം ഏകദേശം പോയ മട്ടാണ്‌. അതിന്റെ ചെയര്‍മാനെ കോടതി പാപ്പരായി പ്രഖ്യാപിച്ചത്‌ ഈ അടുത്താണ്‌.

സൗത്ത്‌ ഇന്ത്യന്‍ മലബാര്‍ ബാങ്കില്‍ നിന്നും മാനേജര്‍ റോയ്‌ സര്‍ കഴിഞ്ഞ ദിവസം വിളിച്ചിരുന്നു. രണ്ട്‌ മൂന്ന് മാസമായി ലോണ്‍ തിരിച്ചടവ്‌ മുടങ്ങിയിട്ട്‌. അത്‌ ഓര്‍മ്മിപ്പിക്കാന്‍.

ഇങ്ങിനെയൊരു സംരഭത്തിന്‌ ലോണ്‍ ആവശ്യവുമായി ചെന്നപ്പോള്‍ തന്നെ അദ്ദേഹം ചോദിച്ചിരുന്നു;

"ഇത്‌ വല്ലതും നമ്മുടെ നാട്ടില്‍ നടക്കുമോ?"

എന്നാലും പ്രോത്സാഹിപ്പിച്ചു. ചെറുപ്പക്കാരല്ലേ, മാറുന്ന ലോകമല്ലേ. അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഒരു മകന്‍ മധുരയില്‍ എം.സി.എ ചെയ്യുന്നുണ്ട്‌. ഒന്ന് രണ്ട്‌ പ്രാവശ്യം അദ്ദേഹം ഓഫീസില്‍ വരികയും ചെയ്തിരുന്നു. ഒടുവില്‍ വന്ന ദിവസം അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു;

"ബാങ്കില്‍ കമ്പ്യൂട്ടറൈസേഷന്‍ വരാന്‍ പോകുന്നു. അതിനെതിരെ സമരപരിപാടികള്‍ പ്ലാന്‍ ചെയ്യുകയാണ്‌ ജോലിക്കാര്‍"

"ഇയാളെ സാറ്‌ വിളിക്കുന്നു"; ശിപായി വന്ന് പറഞ്ഞപ്പോള്‍ പെട്ടന്ന് പരിസരബോധം തിരിച്ചുകിട്ടി.

അകത്ത്‌ കയറിയപ്പോള്‍ അന്നത്തെ ഇന്ത്യന്‍ എക്സ്പ്രസ്സില്‍ മുഖം പൂഴ്ത്തി ഇരിക്കുകയായിരുന്നു ലേബര്‍ ഓഫീസര്‍. സുമുഖന്‍. ഷേവ്‌ ചെയ്ത്‌ മിനുക്കിയ മുഖം. വെട്ടിയൊതുക്കി വച്ച കട്ടിമീശ. പോക്കറ്റിന്‌ വശത്തായി ലൂയിസ്‌ ഫിലിപ്പിന്റെ എംബ്ലമുള്ള ഷര്‍ട്ട്‌. ഞാന്‍ ശബ്ദം കുറച്ച്‌ ശ്രദ്ധ ക്ഷണിച്ചു;

"സര്‍"

പത്രത്തില്‍ നിന്നും മുഖമുയര്‍ത്താതെ അയാള്‍ ചോദിച്ചു;

"ഇയാള്‍ പുസ്തകങ്ങളൊക്കെ കൊണ്ടുവന്നിട്ടുണ്ടോ?"

ഞാന്‍ അയാളെ കാണാന്‍ ചെല്ലുമ്പോള്‍ കൊണ്ടു ചെല്ലേണ്ട സാധനങ്ങളുടെ ഒരു ലിസ്റ്റ്‌ അയാള്‍ ഓഫീസില്‍ വച്ചിട്ട്‌ പോയിരുന്നു. അറ്റന്‍ഡന്‍സ്‌ റജിസ്റ്റര്‍, പേ സ്ലിപ്പിന്റെ കോപ്പി തുടങ്ങിയവ.

ലേബര്‍ ഇന്‍സ്പെക്ടര്‍ എന്റെ ഓഫീസില്‍ വന്ന ദിവസം നിര്‍ഭാഗ്യത്തിന്‌ ഞാന്‍ അവിടെ ഇല്ലായിരുന്നു. ആപ്‌ടെക്കില്‍ ഡിപ്ലോമ പഠിക്കുന്ന ഒരു പയ്യനാണ്‌ എനിക്ക്‌ ആകെയുള്ള ഒരു തൊഴിലാളി. അവന്‍ ഉച്ചവരെയുള്ള ക്ലാസ്സ്‌ കഴിഞ്ഞ്‌ അതിന്‌ ശേഷം പാര്‍ട്ട്‌ ടൈമായി എന്റെ കൂടെ ജോലി ചെയ്യുകയാണ്‌.അവന്‍ വന്നാല്‍ ഉച്ചയ്ക്ക്‌ ശേഷം ഞാന്‍ മാര്‍ക്കറ്റിംഗിന്‌ ഇറങ്ങും. രണ്ട്‌ മൂന്ന് ഫുള്‍ ടൈം ജോലിക്കാരെ നിര്‍ത്തി ജോലിചെയ്യിച്ചാല്‍ മെച്ചമുണ്ടാവുമെന്ന് അറിയാമായിരുന്നെങ്കിലും മാസത്തില്‍ ശമ്പളം കൊടുക്കാനുള്ള ശേഷി അപ്പോഴെയ്ക്കും തീരെ ഇല്ലാതായിരുന്നു. രാവിലെ തുടങ്ങി രാത്രി അവസാനത്തെ ട്രെയിന്‍ എത്തുന്നതു വരെ, അല്ലെങ്കില്‍ നേരം വെളുക്കുവോളവും ഞാന്‍ തനിയെ തന്നെ ജോലിചെയ്യുകയായിരുന്നു, മിക്കപ്പോഴും.

ലേബര്‍ ഇന്‍സ്പെക്ടര്‍ ചോദിച്ച ചോദ്യത്തിനൊക്കെയും പയ്യന്‍ സത്യസന്ധമായ ഉത്തരങ്ങള്‍ തന്നെയാണ്‌ പറഞ്ഞത്‌. ഒരാഴ്ചയ്ക്ക്‌ ശേഷം ലേബര്‍ കോര്‍ട്ടില്‍ നിന്നും ഒരു കോര്‍ട്ട്‌ നോട്ടീസ്‌ റജിസ്റ്റേഡ്‌ വന്നപ്പോഴാണ്‌ ഞാന്‍ സംഭവത്തിന്റെ ഗൗരവം മനസ്സിലാക്കുന്നത്‌. തൊഴിലാളികള്‍ക്ക്‌ ന്യായമായ വേതനം നല്‍കാത്തതിനും അവരുടെ ജോലി സംബന്ധമായ റെക്കോഡുകള്‍ കൈവശം വയ്ക്കാത്തതിനും കാരണം വല്ലതും ബോധിപ്പികാനുണ്ടെങ്കില്‍ അങ്ങിനെ ചെയ്യണമെന്നും അല്ലെങ്കില്‍ നിയമനടപടികള്‍ കൈക്കൊള്ളുമെന്നുമായിരുന്നു നോട്ടീസിന്റെ ഉള്ളടക്കം.

"ഇയാള്‍ എന്താണ്‌ കുന്തം വിഴുങ്ങിയത്‌ പോലെ നില്‍ക്കുന്നത്‌. ചോദിച്ചതിന്ന് ഉത്തരം പറയൂ, എനിക്ക്‌ വേറെ ജോലിയുണ്ട്‌"; അയാള്‍ കയര്‍ത്തു.

ബാങ്ക്‌ ലോണ്‍ എടുത്ത്‌ തുടങ്ങിയതാണെന്നും, രണ്ട്‌ വര്‍ഷം കഴിഞ്ഞിട്ടും പ്രതീക്ഷിച്ചത്ര മുന്നോട്ട്‌ പോകാനായിട്ടില്ലെന്നും, പയ്യന്‍ പാര്‍ടൈമായി മാത്രമേ ജോലി ചെയ്യുന്നുള്ളൂവെന്നും വേറെ ജോലിക്കാര്‍ ആരുമില്ലെന്നുമൊക്കെ ഞാന്‍ പറഞ്ഞ്‌ നോക്കിയെങ്കിലും അയാള്‍ അതൊന്നും ശ്രദ്ധിക്കാത്ത മട്ടില്‍ പത്രവും നോക്കിയിരിക്കുകയായിരുന്നു. ഒടുവില്‍ ഞാന്‍ നിര്‍ത്തിയപ്പോള്‍ തലയുയര്‍ത്തി അയാള്‍ എന്നെ നോക്കി;

"ഇതൊന്നും എനിക്ക്‌ കേള്‍ക്കേണ്ട. എനിക്കൊന്നും ചെയ്യാന്‍ പറ്റുമെന്നൊന്നും തോനുന്നില്ല. താന്‍ കോടതിയില്‍ ചെന്ന് പറയ്‌"

വല്ലാത്ത ഒരു നിസ്സഹായതയോടെയാണ്‌ ഞാന്‍ പുറത്തേയ്ക്കിറങ്ങിയത്‌. ഇനി കോടതിയും കേസുമൊക്കെ ആയാല്‍ അതിന്‌ വേണ്ട പണം എവിടെനിന്ന് കണ്ടെത്തും.

ബസ്സ്‌ സ്റ്റോപ്പിലേയ്ക്ക്‌ നടക്കുമ്പോള്‍ സിവില്‍ സ്റ്റേഷന്റെ കോമ്പൗണ്ടിലെ മില്‍മ ബൂത്തിന്‌ മുന്നില്‍ നിന്നും ഒരു വിളി;

"ഡാ, നീ എവിടുന്നാണ്‌?"

തിരിഞ്ഞ്‌ നോക്കിയപ്പോള്‍ ബഷീര്‍. അവന്റെ ബാപ്പയ്ക്ക്‌ പാളയത്ത്‌ ഓഫീസ്‌ സ്റ്റേഷനറിയുടെ ഹോള്‍സെയില്‍ കച്ചവടമുണ്ട്‌. ദിവസേനെയുള്ള ട്രെയിന്‍ യാത്രയിലുള്ള പരിചയമാണ്‌.

കാര്യങ്ങളൊക്കെ കേട്ടപ്പോള്‍ അവന്‍ ചിരിച്ചു;

"അങ്ങേരെന്താ പറഞ്ഞത്‌? 'എനിക്കൊന്നും ചെയ്യാന്‍ പറ്റുമെന്നൊന്നും തോനുന്നില്ല' എന്ന് അല്ലേ? അപ്പോ പറ്റുമെന്നുറപ്പ്‌. ഞാനൊന്ന് അന്വേഷിക്കട്ടെ. നാളെ പറയാം"

പിറ്റേ ദിവസം ഉച്ച തിരിഞ്ഞ്‌ ബഷീര്‍ വിളിച്ചു;
"കാശ്‌ പിണുങ്ങിയാണ്‌, പന്നി. ഒരു ആയിരം പൊട്ടിച്ചാല്‍ പ്രശ്നം തീരും. നാളെ തന്നെ കൊണ്ടുപോയി അവന്റെ അണ്ണാക്കില്‍ തിരുക്‌"

അടുത്ത ദിവസം അഞ്ഞൂറ്‌ രൂപയുടെ രണ്ട്‌ നോട്ടുകള്‍ ലേബര്‍ ഓഫീസര്‍ തുറന്ന് തന്ന മേശവലിപ്പില്‍ തിരുകി, മുഖത്തേയ്ക്ക്‌ നോക്കിയപ്പോള്‍ അയാള്‍ ഒന്നു ചിരിച്ചു.

ആര്‍ത്തി തീരാത്ത ഒരു തെരുവ്‌ പട്ടിയുടെ നോട്ടം അപ്പോള്‍ ആ കണ്ണുകളില്‍ ഞാന്‍ കണ്ടു.

യക്ഷി

'നല്ല യക്ഷികളും ഉണ്ട്, അവര്‍ മനുഷ്യരെ ഉപദ്രവിക്കില്ല' ജോണ്‍ തറപ്പിച്ച് പറഞ്ഞു. ജോണ്‍ ആണു പറയുന്നത്. സത്യമായിരിക്കും. അവനു അറിയാത്...